रक्तनलीको भित्तामा रगतले दिने दबाब नै रक्तचाप हो। शरीरका मुख्य अंगहरू (मुटु, मिर्गौला, मस्तिष्क) स्वस्थ राख्न रक्तचाप सन्तुलनमा हुनुपर्छ।
१. रक्तचापको सही मात्रा (Range)
-
सामान्य: १२०/८० mmHg (माथिको १००-१४० र तलको ६०-९० सम्मलाई पनि सामान्य मानिन्छ)।
-
बोर्डर लाइन: माथि १२०-१४० र तल ८०-९० को बीचमा हुनु।
-
उच्च (High): माथिको १४० भन्दा बढी हुनु।
-
न्यून (Low): तलको ६० भन्दा कम हुनु।
२. घटबढ हुने प्राकृतिक अवस्था
रक्तचाप अवस्थाअनुसार फेरबदल भइरहन्छ:
-
-
घट्ने समय: सुतेको वा आराम गरेको बेला (यो राम्रो हो, यसले मुटुलाई आराम दिन्छ)।
-
बढ्ने समय: व्यायाम गर्दा, दौडँदा, बोल्दा, आत्तिँदा वा झगडा गर्दा।
-
बाह्य कारक: जाडो महिनामा रक्तचाप बढ्न सक्छ भने गर्मीमा केही घट्न सक्छ।
-
३. लक्षणहरू
-
उच्च रक्तचाप (High BP): टाउको दुख्ने, शरीर भारी हुने, छातीमा असहज हुने।
-
न्यून रक्तचाप (Low BP): रिंगटा लाग्ने, कमजोरी महसुस हुने, चाँडै थकाइ लाग्ने।
४. जोखिम र जटिलता
असामान्य रूपमा रक्तचाप बढिरहेमा निम्न समस्या हुन सक्छन्:
-
मस्तिष्काघात (Stroke)
-
मिर्गौला खराब हुनु (Kidney Failure)
-
आँखा र रक्तनलीमा गम्भीर क्षति
५. नियन्त्रण र सावधानीका उपाय
-
खानपान: नुन कम खाने, बाहिरका ‘रेडिमेड’ खानेकुरा नखाने, रेशादार (Fiber) फलफूल र सागसब्जी बढी खाने।
-
जीवनशैली: धुम्रपान र मद्यपान त्याग्ने, दैनिक व्यायाम गर्ने र तनाव कम लिने।
-
नियमित जाँच: बिरामी परेको बेला (ज्वरो, पखाला) प्रेसर घट्न सक्छ, यस्तोमा चिकित्सकको सल्लाह लिने। जीवनशैली सुधारेमा औषधिको मात्रा घटाउन वा छुटाउन पनि सकिन्छ।
मुख्य कुरा: सुतेको बेला प्रेसर अलि कम देखिँदैमा वा हिँडेको बेला अलि बढी हुँदैमा आत्तिनु पर्दैन, यो शरीरको स्वाभाविक प्रक्रिया हो।
प्रतिक्रिया दिनुहोस्